Theater
Jonge Makers

PYGMALION: 'Een vrolijke poging om de werkelijkheid te begrijpen'

Door Bieke Purnelle

Eva Binon nodigt voor Pygmalion muzikant Jason Dousselaere en schrijfster-theatermaker Louise Van den Eede uit om samen op zoek te gaan naar 'de scheppende mens'. Het drietal heeft er al een lang onderzoekstraject opzitten, met residenties in Gent, Brussel en Oostende. Samen zoeken ze naar de groove van het scheppen, de vibe van het proberen, de vreugde in het gewone.

Beeld: Joris Caesar

Ik heb de summiere presentatietekst over de voorstelling drie keer gelezen. En ik beken: ik begreep er geen snars van.

Eva Binon: “Haha! Te summier, zeg je? Oei! Kijk, we delen alle drie een groot ontzag voor de mens als scheppend wezen. Dat gevoel willen we uitbouwen tot een voorstelling.”

Jason Dousselaere: “Mensen kunnen het niet laten om te creëren. Ontwerpers blijven stoelen ontwerpen, ook al bestaan er al meer dan genoeg. Het is sterker dan onszelf. Dat is fantastisch, maar ook beangstigend.”

Eva: “Is de mensheid wel in staat de draagwijdte en de gevolgen van haar scheppingen te overzien? Hoe gaan we om met onze capaciteit om onze eigen wereld opnieuw te bedenken, te maken of op z'n minst te veranderen?”

Jason: “Hoe kunnen wij ons hierin als makers handhaven? We verlangen naar overzicht. Je zou Pygmalion kunnen zien als een poging tot reconstructie: drie mensen reconstrueren de werkelijkheid om haar te begrijpen en te verbeteren.”

Eva: “Op een vrolijke manier!”

Louise Van den Eede: “In de Griekse mythe werkt de beeldhouwer Pygmalion aan een beeld, tot hij er verliefd op wordt en het tot leven komt. Dat verhaal wilden we als als een soort van werkstructuur gebruiken. We hebben zo lang mogelijk aan beelden gewerkt zonder er betekenis aan te geven. Daardoor konden ze iets worden wat we niet hadden voorzien. Normaal val je tijdens het repeteren al snel terug op een dramaturgische structuur. Die reflex wilden we vermijden. De initiële creatieve energie krijgt zo meer ruimte.”

Jason: “We werken met een soort van setlist: een twaalftal beelden die onderling geen enkel verband hebben. Het verband is niet relevant.”

Eva: “We zochten een ander soort van dramaturgie: een intuïtieve, directe manier om een voorstelling op te bouwen. De beelden staan op zich. Ze kunnen bestaan uit taal, muziek, beweging. Natuurlijk vertrekken ze vanuit een gemeenschappelijke grond. Maar hoe ze naast elkaar geplaatst worden, heeft niets met hun inhoudelijke verhouding te maken, maar alles met hun ritme, kleur, kwaliteit. Eerder zoals een melodie, een dansstuk of een tentoonstelling wordt opgebouwd.”

Jason: “We hebben veel geïmproviseerd, waardoor er altijd iets onverwachts of nieuws gebeurt. Die organische werkwijze is spannender dan een goed gespeeld stuk theater. Het gaat erom dat je improvisatie gebruikt zonder dat het vrijblijvend wordt.”

Eva: “Ja, zoals een jamsessie in de jazz: er is wel een kader, maar daarbinnen kan er heel veel gebeuren.”

Jason: “Snap je het al? Nee zeker. Het is ook moeilijk uit te leggen. Toch weten we zelf goed wat we doen. Maar het is haast niet te vatten in taal.”

Eva: “Hoewel. ‘De euforie van het gewone’, ‘troost door vrijheid’ en ‘abstract enthousiasme’ - termen die we bedachten om het gevoel van het proces te vertalen - zijn woorden die iets betekenen. Wally Wallington is een goed voorbeeld van abstract enthousiasme. Hij is een voormalige bouwvakker die na zijn pensioen zomaar voorwerpen begon te verplaatsen: grote, zware stukken rots enzo. Fascinerende figuur.”

Louise: “Hij begon Stonehenge na te bouwen in zijn tuin. Door zijn werk was hij geïnteresseerd geraakt in oude bouwtechnieken, en ging hij uitzoeken hoe de Egyptenaren hun piramides hadden gebouwd. Wallington is echt een goed voorbeeld van abstract enthousiasme. Wetenschappers die samen de botsing van deeltjes of de ontdekking van het higgsdeeltje bijwonen en daar met z’n allen wild euforisch van worden: dat vind ik ook een heel goed voorbeeld van dat abstract enthousiasme.”

Eva: “Troost door vrijheid heeft dan weer te maken met een onbevangenheid die je ook bij kinderen ziet. Hoe die praten over hun fiets: ‘En nu is dit een auto’. Of over de zandbak: ‘Dit is de woestijn’. Dat schijnbaar moeiteloos aannemen van een nieuwe realiteit, met andere regels en een andere code of logica: heel mooi.”

Louise: “De euforie van het gewone drukt onze bewondering uit voor de evidente schoonheid in de natuur en haar systemen. Maar ook voor de creaties van de mens, bewuste en onbewuste creaties, ideeën, maar ook fysieke constructies. Hoe fantastisch is het glas waaruit we voor het slapengaan water drinken? Door welke handen is het geweest? Welke technologische geschiedenis heeft het? En hoe maak je zo’n perfect recht glas?"

Eva: “Er is een soort clichématige ongerustheid over de wereld waarin we leven, maar tegelijk zoeken we op een naïeve manier naar de code om de schoonheid ervan te zien.”

Louise, jij staat niet echt op scène. Hoe moeten we jouw rol in de voorstelling zien?

Louise: “Ik ben een soort observator, verslaggever, vertaler. Ik kijk en probeer orde en structuur aan te brengen in de dynamische stroom van ideeën die Eva en Jason tot stand brengen. Ik creëer eigenlijk als kijker, en die vrijheid om zelf betekenis te scheppen wil ik ook het publiek kunnen aanreiken.”

Eva en Jason, jullie spelen samen in de band Friends Are Magic. Heeft jullie gezamenlijke muzikale achtergrond iets te maken met wat jullie hier creëren?

Eva: “Pygmalion ligt in het verlengde van wat we bij Friends are Magic doen, alleen is het medium anders, breder.”

Jason: “Er zal muziek in zitten, maar die staat niet centraal. Muziek is net als beeld, dans of geluid een middel om iets te vertellen. Wij hebben muzikaal niet alleen interesse in de melodie op zich, maar in de verschillende manieren waarop een melodie of nummer karakter krijgt. Subtiele verschuivingen in klank of speelstijl kunnen ervoor zorgen dat iets geloofwaardig wordt, aanspreekt of afstoot. Welk muzikaal dialect werkt, en welke betekenisverschuivingen kun je overbrengen door het timbre of de versieringen en effecten die je gebruikt? Wat doen die muzikale verschillen met het beeld dat je creëert? Wat zou Hegel gevonden hebben van hagel? In de muziek hoor je muzikanten vaak zeggen dat de vibe of de groove goed zit, dat het 'rolt'. Niemand kan uitleggen wat het is, maar iedereen is het er wel over eens dat het bestaat. Dat is wat waar we naar op zoek gaan in theater.”

Eva: “Onze ‘mojo’ zit nu eenmaal zo in elkaar.”

Waarom moeten we komen kijken?

Eva: “Omdat ik echt denk dat je er blij van zult worden, op een heel diepe manier. “

Jason: “Omdat je het gevoel krijgt dat de dingen op hun plaats vallen, maar dan abstract, zonder dat je weet wat die plaats is.”

PRAKTISCH: LOVE AT FIRST SIGHT

14.09 COMPAGNIE FRIEDA - Pygmalion -> Première
15.09 COMPAGNIE FRIEDA - Pygmalion
€ 12 of € 27 met LOVE-Pas

Ontdek het volledige programma van LAFS II hier