Theater
Jonge Makers

LOST BOYS – Het theater als ‘Neverland’

Door Bieke Purnelle

Kun je jezelf verliezen in je verbeelding? Is de verbeelding sterker dan de werkelijkheid? In ‘Lost Boys’ gaat het gevolg Evelien Bosmans, Joke Emmers, Thomas Janssens en Matthias Meersman op zoek naar antwoorden op die vragen, maar ook op reis naar de wondere wereld van J.M. Barrie, de man achter het eeuwige kind ‘Peter Pan’. Dat doen ze in het gezelschap van hun eigen ‘lost boys’. Vertrekpunt van hun reis is de plek waar het leven en de fantasiewereld van Barrie elkaar raken en overlappen.

Ik ontmoet het viertal op een zonnig terras met zicht op de Schelde, tussen twee fotosessies door, de gedroomde setting voor een gesprek over de kracht en (on)macht van de verbeelding.

Waarom J.M. Barrie? Wat vinden jullie zo fascinerend aan de figuur van de schrijver?

Thomas: “Goh, ik loop er eigenlijk al een hele tijd mee rond, van toen ik het boek ‘J.M. Barrie & the Lost Boys’ van Andrew Birkin jaren geleden in handen kreeg. Ik vond het meteen heel intrigerend hoe het leven van de auteur Barrie en het verhaal van Peter Pan samenvloeien. Peter Pan gaat over Barrie. Barrie is Peter Pan, maar ook Wendy, de 5 jongens en zelfs de krokodil. Het duurde een hele tijd voor ik wist wat ik met die fascinatie wilde doen. Zodra dat duidelijk werd, wist ik wel vrij snel met wie ik dat wilde doen.”

(Er gaat een collectieve vertederde “Ooooooh” op aan tafel)

Evelien: “We hadden natuurlijk al eerder samengewerkt, in ‘You May Now Kiss The Bride’. Het is zeldzaam dat je met mensen werkt waar je echt elke dag graag mee opstaat en gaat slapen."

Matthias: “We kenden elkaar ook al van op school. En onze mayonaise pakt gewoon."

Wat is het vertrekpunt van ‘Lost Boys’?

Thomas: “’Neverland’ als landschap waarin je altijd kan doen alsof. Alles wat Barrie miste in z’n leven, zoals liefde en een warm nest, zocht hij in zijn verbeelding. Maar uiteindelijk bleef hij wel z’n hele leven alleen. Je kan doen alsof, maar is dat wel zo gezond? Op een bepaald moment krijgt hij de voogdij over vijf weeskinderen, op wie hij zijn fantasie projecteert. Wanneer de kinderen pubers worden komen ze in verzet. Ze willen zijn fantasie niet vormgeven en belichamen.”

“Voor de voorstelling laten we ons omringen door echte ‘lost boys’: jongeren uit de bijzondere jeugdzorg, minderjarige vluchtelingen, weeskinderen, … jongeren die om een of andere reden, en op een manier als “verloren” worden beschouwd. We willen het mechanisme van dat verloren zijn voelbaar maken in de zaal. Hun aanwezigheid is dan ook essentieel. Op een bepaald moment zegt Barrie tegen de kinderen waarover hij zich ontfermt: “Ik zal een huis voor je bouwen”. Maar zo’n zin heeft een totaal andere betekenis voor een kind zonder thuis dan voor een geborgen kind. Je zal dus Peter Pan zien zonder Peter Pan te zien. Het theater is ons ‘Neverland’.”

Evelien: “Vanaf juni starten we wekelijkse sessies met een groep jongeren. Onze coach Stefan Perceval begeleidt ons hierbij. We hebben nog geen idee hoe dat zal lopen. We zien wel wat er gebeurt."

Joke: “Dat betekent niet dat we er totaal onvoorbereid aan beginnen. We laten ons omringen door mensen die ervaring hebben met de doelgroep. Dat is belangrijk als je met kwetsbare mensen werkt. Het geeft ons wat rust en veilgheid. Ik deed ooit eerder een project met jongeren die een drugsverleden achter zich hadden. Met hen werken bleek niet evident. Je moet veel investeren, en zelfs dan haken jongeren soms onverwacht af. Het is balengrijk om vertrouwen op te bouwen, en dat gaat niet vanzelf.”

Jullie gaan dus doen alsof, maar wel vanuit echte, reële situaties van echte jongeren?

Matthias: “Zoiets. Het wordt geen gewone “goed gespeelde” voorstelling. Er moet echt iets gebeuren. Barrie gebruikte z’n fantasie om artistiek werk te maken, dat tegelijkertijd heel autobiografisch was. Op een bepaalde manier is zijn werk dus veel minder fantasie dan op het eerste zicht lijkt. Hij gebruikt de 5 kinderen bijvoorbeeld ongevraagd om een voorstelling over hen te maken. Dat doen wij eigenlijk ook, al vragen we onze jongeren natuurlijk wel netjes of ze willen meedoen.”

Thomas: “Het kader waarbinnen we dat doen is wel veilig: in de cocon van het theater, en omringd door mensen die je kent. Zij moeten uit hun comfortzone komen, maar wij evenzeer. Dat schept een band.”

Matthias: “Wat de jongeren zelf inbrengen blijft ook voor ons nog afwachten. Maar Thomas heeft al veel tekst klaar en we zijn goed voorbereid. En dan maar hopen dat ook deze mayonaise pakt.”

Waarom zouden volwassenen naar ‘Lost Boys’ komen kijken?

Matthias: “Hoeveel volwassenen hebben er geen nood aan fantasie in hun leven? Hoeveel verbeelding laten mensen zichzelf nog toe?”

Evelien: “Elke volwassene heeft op een gegeven moment de stap gezet van de kindertijd naar het volwassen bestaan, en beseft dat hij nooit meer terug kan. Zodra je volwassen bent is dat voor altijd. Wij hebben als theatermakers en acteurs dan nog een beroep waarin verbeelding centraal staat. Maar dat geldt niet voor de meeste mensen. Pas als mensen kinderen krijgen wordt het terug legitiem en aanvaardbaar om te spelen. Stiekem hebben we allemaal een zekere hang naar onbezonnenheid.”

Matthias: “Ik heb vrienden die niet kunnen wachten tot hun kind groot genoeg is voor een bepaalde Playmobil- of Lego-set.”

Thomas: “In het spel met kinderen wordt verbeelding opnieuw mogelijk. Alles kan. Net als in het theater. In het echte leven is het voor heel veel dingen gewoon te laat. De tijd neemt het over van de fantasie.”

Wat verwachten jullie zelf van het proces en de voorstelling?

Thomas: “Zelf vind ik het interessant om uit te zoeken wat Barrie zocht in de fantasiewereld die hij creëerde. Die was in ieder geval zo belangrijk voor hem dat hij z’n hele leven in het teken zette van zijn verbeelding.”

“Ik vermoed dat we terugvallen op iets wat echt en authentiek is (echte ‘Lost Boys’) omdat dat de enige manier is om ervoor te zorgen dat er iets gebeurt in de zaal. Of je nu in het publiek zit of op scène staat, op een of andere manier wordt iedereen publiek en iedereen verteller. Met zo’n verhaal kan je een publiek omarmen. Als het lukt is het geen spiegel waar je als toeschouwer tegenaan kijkt, maar zit je er als toeschouwer net middenin.”

Joke: “Schoonheid en echtheid naar de mensen brengen is belangrijk in een individualistische samenleving. Mensen zijn zo hard voor elkaar.”

Evelien: “Het theater is trouwens één van de weinige plekken waar mensen niet op hun smartphone zitten te kijken of te tokkelen. Samen kijken, luisteren en lachen verbindt. Dat is ook een manier om de samenleving te veranderen.”

PRAKTISCH

21.11 HET GEVOLG & B 12 - Lost Boys
Met Evelien Bosmans, Joke Emmers, Thomas Janssens en Matthias Meersman
€ 14 | € 11 (-26 jaar, theateropleiding of A-kaart in ruil voor 10 punten) | € 3 (vt-statuut)
INFO & TICKETS

Foto's: Kris Dewitte