Theater
Jonge Makers

Joke Emmers: Theater moet een spiegel zijn

Door Bieke Purnelle

Theater moet een spiegel zijn

De kans bestaat dat u Joke Emmers vooral kent van de televisie-series Charlie, Den Elfde van den Elfde en Callboys. Toch stond ze al veel vaker op de planken dan voor de camera, onder meer recent in Waar het vlakke land gaat plooien, I used to love to look at the ocean en Eyes Wide Shut. Met Brieven aan Doornroosje van Toon Tellegen als inspiratiebron gaat Joke Emmers dit seizoen op solo-onderzoek naar de liefde.

Wie Toon Tellegen zegt, zegt brieven en dieren. Hoe link je hem aan de liefde en op welke manier inspireert hij je?

Ik hou heel erg van de beeldrijke brieven en verhalen van Tellegen. Maar hij is veeleer het vertrekpunt, de basis van waaruit ik op onderzoek ga. Ik heb me ook laten inspireren door de veelbesproken roman I Love Dick van Chris Krauss, waarin het hoofdpersonage als een soort wakkere Doornroosje, krankzinnig wordt van het wachten op een antwoord op haar brieven aan de man waar ze hopeloos verliefd op werd. Misschien omdat ik dat deels terugzie in mijn eigen vriendenkring: de druk die we allemaal voelen om toch maar “van straat” te geraken. Het is een soort druk die je jezelf oplegt en die je je hele leven meedraagt. Je bent maar geslaagd in het leven wanneer je een vaste relatie hebt. In China worden vrouwen verstoten door hun familie als ze op hun vijfentwintigste nog niet getrouwd zijn. Ze worden “overgebleven vrouwen”. Ook de sprekende beelden van de Amerikaanse fotografe Francesca Woodman zijn een inspiratiebron.

Dat zijn veel ideeën om uit te putten. Hoe krijg je dat in een coherente voorstelling gegoten?

“Ik werk volgens een collage-aanpak, een beetje zoals De Warme Winkel, een gezelschap waar ik zelf erg graag mee samenwerk. Ik zit nu nog in de fase van het ideeën verzamelen. Daarna moet ik gaan distilleren. Dat is lastig. “Kill your darlings.” Maar het hoeft niet allemaal zo volmaakt te zijn. Het is een onderzoek. Fouten maken mag. Die dragen namelijk altijd iets bij. Het is vooral heel fijn om helemaal je eigen ding te doen. Ik heb heel veel samen met anderen gespeeld, en was een beetje kwijtgeraakt wat nu mijn eigen insteek is. Ik speel vaak bij Toneelgroep Maastricht en dat soort theater vraagt een heel andere werkwijze. Op een gegeven moment moet de voorstelling gewoon echt af zijn. Nu kan ik gewoon bijsturen als ik dat wil of als dat beter voelt.”

Je voorstelling gaat over de liefde. Dat moet zowat het populairste thema zijn in de kunsten.

“Tja, de liefde fascineert me. Zoals ze elke theatermaker fascineert, en bij uitbreiding iedereen. Misschien maak ik iets over de liefde omdat ik de liefde zelf nog niet zo goed ken. Vandaar ook de brieven als uitgangspunt. Ik vind het idee van een brief echt keiromantisch. Een brief vraagt tijd en toewijding. Je moet er wat moeite voor doen. Dat zijn we kwijtgeraakt. Iets als Tinder neemt zoveel spontaniteit en romantiek weg. Mensen schrijven elkaar geen brieven, maar sms’jes. Voor een sms neem je geen tijd. De schoonheid van de taal valt weg. Ik denk dat we veel woordenschat verliezen door zo snel en kort te communiceren. Gisteren zag ik een voorstelling waarin het woord “lankmoedig” voorkwam. Ik kende dat woord helemaal niet!”

Je maakt deze voorstelling helemaal alleen. Dat is best kwetsbaar.

“Dat klopt. Maar het geeft ook veel vrijheid. Ik vind het lastig wanneer ik in een productie speel en de regisseur wil iets wat ik zelf helemaal anders zou doen. Ik wil m’n eigen ei kwijt kunnen. Daarnaast werk ik ook veel en graag samen met anderen, hoor. Ik sta er voor deze voorstelling ook niet helemaal alleen voor, maar werk samen met regisseur Bas Teeken. Met hem maakte ik mijn afstudeerproject Damiët. Het klikte meteen erg goed tussen ons. Daarnaast heb ik samen met mijn papa een eigen vzw op poten gezet. Hij had nooit veel interesse voor theater, maar sinds we samen die vzw hebben zoekt hij echt alles uit en neemt hij heel veel werk op zich. Ik heb dus eigenlijk plots een gratis zakelijk leider.”

Op onderzoek mogen in een schouwburg, dat klinkt als luxe?

“Dat is het ook. Ik ben de Arenberg erg dankbaar dat ze me die mogelijkheid bieden. Ze geven veel kansen aan jonge mensen en halen een gevarieerd publiek binnen met hun divers aanbod. Dat doen weinig andere huizen hen na. Zulke kansen zijn belangrijk en nodig. Jonge makers hebben het erg moeilijk na twee besparingsrondes. Het is bang afwachten of je nog geld vindt om een voorstelling te maken. Tegelijk is die crisis soms ook interessant. Je gaat noodgedwongen creatief nadenken over de samenwerkingsverbanden die je aangaat. Soms komen er kansen uit voort.”

“We zijn er voorlopig nog beter aan toe dan in Nederland. Daar wordt sinds de zware cultuurbesparingen echt neergekeken op kunstenaars. Alles draait er om de publiekscijfers. Die zijn voor kleinere gezelschappen vaak dramatisch laag. We speelden in Enschede voor drie à vier mensen. Maar goed, de keer nadien waren het er 15. Het groeit wel. Theatertickets zijn in Nederland ook erg duur. Je betaalt al snel 30 euro, terwijl je in Vlaanderen al voor 10 euro naar een voorstelling kan”

“Soms denk ik dat we terug met tenten en wagens de stad in moeten trekken om onze voorstellingen naar de mensen te brengen,net als vroeger. Iedereen heeft schoonheid nodig. In plaats van publiek naar de theaters te lokken moeten wij misschien naar het publiek toe.”

Met welke verwachting komen we kijken naar Brieven?

“Als ik een voorstelling maak, dan onderzoek ik hoe ik het fysieke en de tekst kan samenbrengen. Ik heb 15 jaar aan klassiek ballet gedaan en dat draag ik mee. Ik probeer altijd mijn lichaam te betrekken in een voorstelling. In Neerpelt, waar ik ben opgegroeid, is er elk jaar Theater op de Markt. Het straattheater heeft mij dus rechtstreeks beïnvloed. Er is ook altijd veel circus te zien, dus ook die inspiratie neem ik mee. Maar Toon Tellegen is en blijft het vertrekpunt. Ik heb het liefst over wat moeilijker thema’s, maar er zal toch ook een beetje hoop inzitten.”

“Het wordt een intuïtieve voorstelling voor een breed publiek. Iedereen is welkom. Ook mensen die zichzelf zogenaamd “te dom vinden voor het theater”. Wat je voelt moet altijd het uitgangspunt zijn. Ik maak geen kunst over kunst. Dora Vandergroen zei altijd: “Theater moet een spiegel zijn.” Voor mij is theater een middel om nabijheid te creëren. Dichter bij je publiek dan in het theater kan je niet komen.”

Ik ben de Arenberg erg dankbaar dat ze me die mogelijkheid bieden. Ze geven veel kansen aan jonge mensen en halen een gevarieerd publiek binnen met hun divers aanbod.

PRAKTISCH

Joke Emmers staat dit voorjaar tweemaal in Arenberg. Met haar solovoorstelling op 16 februari en een maand later samen met Daan Van Bendegem in de succesherneming van het geweldige I used to love to look at the ocean.

16.02 Brief (try-out) - Tickets & Info

14.03 I used to love to look at the ocean
- Tickets & Info